Shinkichi Tajiri - The Restless Wanderer

Bonnefanten, Maastricht, 30 april 2024

Afgelopen februari zag ik in Museum Van Bommel Van Dam in Venlo de tentoonstelling A long homecoming: een eeuw Shinkichi Tajiri die vooral over zijn Noord-Limburgse periode gaat. In Maastricht hebben twee kleinkinderen met de expositie Shinkichi Tajiri: The Restless Wanderer een groots eerbetoon aan hem gebracht. Zijn hele leven passeert daarin de revue, met alle hoogte- en dieptepunten. In de museumgids schrijven zij er het volgende over:

Shinkichi Tajiri: The Restless Wanderer
Dit jaar zou onze grootvader Shinkichi Tajiri (1923-2009) honderd zijn geworden. Voor dit bijzondere jubileum presenteren wij met veel trots Shinkichi Tajirí: The Restless Wanderer. Deze tentoonstelling is het resultaat van een tweejarig onderzoek naar onze familiegeschiedenis en de impact van Shinkichi's zelfverkozen ballingschap op zijn leven, werk, familie en creatieve ontwikkeling.
Aan de hand van anekdotes, inspiratiebronnen, nieuw materiaal uit ons familiearchief, sleutelwerken uit zijn Warriors-, Seeds-, Machines- en Knots-series en werken van bevriende kunstenaars geven we inzicht in de manier waarop Shinkichi in zijn kunst de breuk met zijn thuisland Amerika verwerkte. Ook laten we zien hoe hij uiteindelijk zijn thuis vond in Kasteel Scheres, de plek waar wij onze jeugd doorbrachten en waar drie generaties Tajiri woonden en werkten.
Op 7 december 1941, Shinkichi's achttiende verjaardag, viel Japan de Amerikaanse legerbasis Pearl Harbor aan. Twee maanden later ondertekende president Roosevelt de Executive Order 9066. Als gevolg hiervan werden Shinkichi en zijn familie, samen met 120.000 andere Japanners en Japans-Amerikanen, zonder enig juridisch proces geïnterneerd in Amerikaanse concentratiekampen.
Shinkichi was een kind van Japanse ouders maar werd als Amerikaans staatsburger geboren. Het institutionele racisme in de Verenigde Staten voor én na de Tweede Wereldoorlog tegen Japanners en Japans-Amerikanen leidde ertoe dat hij voor ballingschap koos: in 1948 emigreerde hij naar Parijs.
Vanaf de jaren '50 bouwde Shinkichi in Parijs, Amsterdam en later Baarlo en Berlijn een veelzijdig oeuvre op: van beeldhouwkunst en schilderkunst tot film en fotografie. Zijn creatiedrang was een vorm van catharsis. Het was zijn manier om zichzelf te zuiveren van de gruwelen van de oorlog. Zijn werk is doordrenkt met symbolen en verwijzingen naar zijn tijd in de Amerikaanse concentratiekampen Santa Anita Racetrack en Poston lll, zijn ervaringen tijdens de oorlog en zijn Japanse en Amerikaanse identiteit.
Het samenstellen van deze tentoonstelling gaf ons de kans om opnieuw naar het leven van onze opa te kijken en zijn verreikende invloed op ons te heroverwegen. We willen niet alleen eer betonen aan Shinkichi en zijn oeuvre, maar ook zijn rol en impact als vader en grootvader onder de aandacht brengen. We geloven dat het verhaal van Shinkichi voor velen herkenbaar is. De thema's migratie en ballingschap zijn universeel en hebben een tragisch actuele relevantie. We hopen dat deze tentoonstelling, die in eerste instantie is ontstaan vanuit ontheemding en ballingschap, uiteindelijk een platform kan zijn dat mensen van diverse achtergronden en leeftijden bij elkaar brengt.

Tanéa & Shakuru Tajiri


In de verschillende zalen komt het leven en zijn kunst mooi tot zijn recht. Ik ben blij dat ik na Venlo hier ook naartoe ben gegaan.
Frank van de Loo